Nhớ chữ Hán từ gốc chữ, không cần chép
Câu tôi nghe nhiều nhất từ phụ huynh là: "Con chép chữ cả trang rồi mà hôm sau vẫn quên." Học sinh lớn và người đi làm cũng vậy. Chép nhiều thì tay nhớ được một lúc, nhưng đầu thì chưa hiểu chữ ấy là gì.
Chữ Hán là những mảnh ghép
Phần lớn chữ Hán được ghép từ vài bộ phận nhỏ, mỗi bộ phận mang một ý. Hiểu được các mảnh ghép thì một chữ mới không còn là một đống nét lạ.
- 休 (nghỉ ngơi): bên trái là người 亻, bên phải là cây 木. Người tựa vào gốc cây, tức là đang nghỉ.
- 明 (sáng): mặt trời 日 cạnh mặt trăng 月, hai thứ sáng nhất đặt cạnh nhau.
- 林 và 森: hai cây 木 là rừng nhỏ, ba cây là rừng rậm.
Học trò nhìn ra các mảnh ghép rồi thì tự đoán được nghĩa của chữ mới, và thích thú vì đoán đúng.
Ba bước tôi dạy một chữ mới
- Chữ ra đời thế nào: cho xem hình vẽ cổ của chữ, để học trò thấy chữ bắt đầu từ một bức tranh.
- Mổ xẻ chữ: tách chữ thành các bộ phận, mỗi bộ phận nghĩa là gì, ghép lại thành nghĩa cả chữ.
- Viết: lúc này mới viết, viết vài lần cho đúng thứ tự nét, không cần chép cả trang.
Mẹo nhớ nào tôi cũng tra lại nguồn gốc chữ trong từ điển trước khi dạy. Mẹo vui mà sai gốc thì sau này học trò học lên cao sẽ bị rối.
Ôn ít mà đều
Nhớ chữ không phải chuyện một buổi. Tôi cho học trò ôn lại bằng trò chơi ngắn ở đầu buổi sau, và luyện thêm ở nhà vài phút mỗi ngày. Mười phút mỗi ngày nhớ lâu hơn một tiếng dồn vào cuối tuần.