Điều tôi học từ anh Vũ Trọng Nghĩa
"Có thể nhanh nhưng phải đảm bảo chất lượng được không?"
Trước mỗi đợt bàn giao nhà, anh Vũ Trọng Nghĩa vẫn nhắn đội của mình câu này. Anh không ra lệnh "làm cho nhanh", cũng không bảo "chậm cũng được". Anh hỏi. Và câu hỏi ấy đặt chất lượng lên trước tốc độ, một cách rất nhẹ nhàng.
Tôi làm nghề dạy tiếng Trung, mở một trung tâm nhỏ ở Hà Nội. Nghề tôi với nghề anh Nghĩa nghe thì xa nhau: một bên là tấm ván, căn nhà, nhà máy; một bên là chữ Hán, phát âm, học trò. Nhưng đọc về cách anh làm việc, tôi ghi lại được mấy điều mà tôi nghĩ người dạy học nào cũng nên đọc.
Anh Nghĩa là ai
Anh học kỹ sư cầu đường ở Bách Khoa Đà Nẵng, ra trường làm trái ngành, tự học cả nghề nội thất lẫn nghề quản trị. Việc đầu tiên anh nhận trong ngành là lắp sàn gỗ cho một gia đình. Năm 2015 anh lập Thanh Viet Interior. Giờ đó là Thanh Viet Corp với ba công ty: Domon Design thiết kế, Thanh Viet Interior sản xuất và thi công, Celestine bán đồ rời. Hai nhà máy ở Hà Nội và TP HCM, hơn 100 nhân sự, hơn 950 dự án cho hơn 2.000 khách, theo số công ty công bố.
Vậy mà khi được hỏi tự hào nhất điều gì, anh nói anh không tự hào gì về bản thân. Anh chỉ kể khách hay khen công ty làm đẹp, chất lượng, phục vụ tốt, bảo hành tốt.
Bài học 1: Muốn chịu trách nhiệm tới cùng, phải nắm được khâu làm ra sản phẩm
Năm 2018 anh Nghĩa quyết định lập nhà máy, bắt đầu với một xưởng 400 m2. Lý do rất thật: các xưởng nhận gia công không giữ được chất lượng, không theo được tinh thần phục vụ của công ty, và không bảo hành được cho khách sau khi bán. Từ khi có nhà máy, công ty anh tự chịu trách nhiệm từ tấm ván đầu vào tới món đồ lắp trong nhà khách.
Đọc tới đây tôi nghĩ tới trung tâm của mình. Muốn biết chắc học trò tiến tới đâu, người dạy cũng phải nắm được cả khâu "sản xuất": tự soạn bài giảng, tự làm bài kiểm tra cuối khóa có cả phần nói, tự dựng trang học online cho học trò luyện ở nhà, tự theo dõi điểm danh từng buổi. Mệt hơn, nhưng khi phụ huynh hỏi "con tôi đang ở đâu", tôi trả lời được bằng con số, không phải bằng cảm giác.
Bài học 2: Có những thứ không đổi, dù có lời
Trong những điều anh Nghĩa tin, có một câu rất dứt khoát: kiếm tiền theo cách nào cũng được, trừ lừa dối khách và thay đổi chủng loại, chất lượng vật liệu.
Nghề dạy học không có vật liệu, nhưng có thứ tương tự: lời hứa. Đổi một lời hứa thật thành lời hứa đẹp hơn để chốt khóa dài là cách kiếm tiền nhanh nhất trong nghề tôi. "Học ba tháng nói như người bản xứ", ai cũng nghe quen. Tôi chọn không nói câu đó. Đọc anh Nghĩa, tôi thấy mình có thêm một người cùng nghĩ như vậy, ở một ngành khác hẳn.
Anh còn một cách làm tôi rất thích: sau 12 tháng bảo hành, công ty vẫn hỗ trợ sửa chữa, bảo dưỡng không tính tiền công, anh gọi là "đồng hành trọn đời". Ở trung tâm tôi, học viên phải tạm nghỉ vì việc riêng thì học phí còn lại vẫn giữ, khi nào quay lại thì học tiếp. Không lớn bằng chuyện nhà cửa, nhưng cùng một tinh thần: khách đã tin mình thì mình không bỏ khách giữa đường.
Bài học 3: Đi con đường ít người đi, nếu mình đã nghiên cứu kỹ
Khoảng 2019 tới 2020, cả thị trường nội thất làm hiện đại, tân cổ điển, Indochine. Anh Nghĩa chọn đi sâu vào phong cách Âu Mỹ, và bắt đầu bằng việc nghiên cứu thật kỹ những căn nhà Âu Mỹ đẹp. Giờ đó là chữ người ta nhớ tới khi nhắc tên công ty anh.
Tôi cũng từng đứng trước lựa chọn kiểu này. Các trung tâm hay xếp lớp HSK tuần 3 buổi, còn tôi thấy học sinh cấp 2 không theo nổi lịch dày đó, nên làm khóa tuần 1 buổi cộng phần tự học ở nhà. Câu chuyện của anh Nghĩa nhắc tôi: đi ngược không đáng sợ, đi ngược mà không hiểu khách mới đáng sợ.
Bài học 4: Chọn đúng người, đừng cố thay đổi người
Người quen khen anh Nghĩa ở một điểm: nhìn người đúng. Anh dồn sức vào việc chọn người, giữ người giỏi, xây lớp quản lý kế cận để công ty không dồn mọi việc về một người. Anh tin rằng không nên thay đổi người khác, mà nên chọn đúng người rồi tạo điều kiện cho họ.
Anh cũng khó chịu khi thấy người ta coi thường người thợ, đơn vị thi công, thầu phụ. Một người đứng đầu hơn trăm nhân sự mà vẫn để ý tới chỗ đó, tôi thấy quý.
Ở trung tâm tôi, tuyển giáo viên là việc khó nhất. Có lần một chị ứng viên lo bị chê lớn tuổi, tôi nói với chị rằng tuổi tác chỉ là một yếu tố, đôi khi nhiều tuổi lại là lợi thế trong giáo dục. Đọc anh Nghĩa, tôi hiểu thêm vì sao mình nói vậy: chọn người là chọn cách người ta đối xử với học trò, không phải chọn con số trên hồ sơ.
Điều tôi mang về
Anh Nghĩa đang tái cấu trúc công ty và dùng trợ lý AI đọc báo cáo, tóm tắt họp, cảnh báo chỗ hao phí của từng dự án. Anh nói chỉ cần học và dạy nó vài tuần là nó làm việc rất tốt. Nhưng thứ làm nên công ty anh thì AI không làm thay được: một câu hỏi nhẹ trước giờ bàn giao, một lời không đổi vật liệu, một lần chọn đúng người.
Nghĩ lớn, làm lớn và hành động quyết liệt.
Anh muốn một ngày được nhắc tới là số một nội thất Việt Nam. Tôi chúc anh tới được đó, và chúc những căn nhà anh làm luôn có nắng qua ô cửa, thứ nắng dịu mùa thu mà anh thích nhất.
